Narratieve kader

Mijn werkkader wordt gevormd door het theoretisch denken en de ethiek van de narratieve therapie ('Narrative therapy & community work'). Ook wanneer ik geen therapeutische gesprekken voer, hoop ik dat mijn handelen beïnvloed is door de postmoderne zienswijze die ingebed is in de narratieve therapie. Daarom spreek ik liever over een 'narratief kader' dat alle aspecten van mijn werk en mijn contacten informeert.

Het centrale uitgangspunt van de narratieve therapie, ontwikkeld door Michael White en David Epston, is dat mensen hun problemen niet zijn. Dit klinkt misschien wel logisch maar toch is de impact van problemen op onze identiteit heel groot. Vaak hebben we het gevoel dat wij het probleem zijn! Als dat gebeurt, is het erg moeilijk om uit de greep van onze problemen te komen. 

Narratieve therapie is gebaseerd op de idee dat mensen betekenis geven aan de gebeurtenissen in hun leven en dat ze dit doen op basis van de verhalen en kennis over het leven die ze meedragen. De verhalen die we dus over het leven hebben zijn geen weerspiegelingen van het leven, maar scheppen en vormen net onze levens! Met andere woorden, omdat we leven volgens de verhalen die we hebben over onze levens, is het nuttig om die verhalen aandacht te schenken.

Als we geplaagd worden door problemen, verengt onze blik op ons leven. We zien de problemen niet meer los van onszelf en interpreteren ze vooral aan de hand van verhalen die het probleem voeden en in stand houden. In narratieve gesprekken gaan we op zoek naar die verhalen die ondergesneeuwd geraakt zijn door de problemen. Vaak omvatten zij alternatieve betekenissen die we over onszelf, onze problemen en het leven koesteren. Die verhalen verlevendigen hoe we liever in het leven zouden willen staan. Dit werk verruimt de blik opnieuw en laat mensen toe om meer in contact te staan met hun persoonlijke daadkracht. Mogelijkheden tot actie worden weer zichtbaar en het wordt gemakkelijker om stappen in de gewenste richting te zetten.

Het gaat niet louter om het innemen van een ander perspectief met betrekking tot onze problemen. Integendeel, we omarmen de veelzijdigheid aan verhalen in ons leven en gaan eerder na welke de echte effecten zijn van de verschillende verhalen op onze identiteit en ons leven. De kern van de verandering bestaat erin dat mensen zelf bepalen welke manier van leven en omgaan met zichzelf en anderen ze verkiezen. Cruciaal hierbij zijn de intenties en hoop die mensen hebben voor hun leven en dat van hun dierbaren alsook de waarden waar ze belang aan hechten en naar trachten te leven. Er wordt veel aandacht geschonken aan de doorleefde kennis en vaardigheden die mensen hebben ontwikkeld. In gesprekken wordt er aldus een context gecreëerd die bijdraagt tot het samen exploreren van andere manieren van zijn, denken en handelen. 

In de narratieve stroming zijn we vastbesloten om aandacht te besteden aan de grotere machten die inspelen op ons leven. We stellen de normen over hoe we moeten zijn in vraag en we onderzoeken voor waar genomen ideeën en veronderstellingen. Dit houdt in dat we kijken naar de heersende opvattingen of de dominante verhalen in onze maatschappij. Zij hebben vaak als effect om mensen die niet voldoen aan deze opvattingen te marginaliseren en te onderwerpen. Door samen deze ongelijkheid in vraag te stellen en hierin positie te nemen, ontstaan er alternatieven voor de identiteit en het leven dat we verkiezen.